احیای نخست وزیری به نفع کشور است؟

به گزارش وبلاگ اخبار تصویری، در سال های اخیر چندین بار صحبت از تغییر نظام سیاسی جمهوری اسلامی به پارلمانی به میان آمده است. آخرین آن پیشنهاد عباس عبدی مبنی بر احیای نهاد نخست وزیری است که صبح روز شنبه در روزنامه اعتماد آن را مطرح نموده است.

احیای نخست وزیری به نفع کشور است؟

به گزارش وبلاگ اخبار تصویری، عبدی در یادداشت خود می نویسد: اگر به جای انتخابات غیر راهگشای سال بعد، نهاد نخست وزیری را در قانون زنده نمایند، خیلی بهتر است. حداقل رییس جمهور منتخب و دولت او 4 یا 8 سال روی دست ساختار نمی ماند. به نحوی که نه می توانند آن را قورت دهند، و نه می توانند آن را بالا بیاورند. ولی نخست وزیری این مشکل را ندارد. می توان هر ماه یا هر سال یک نخست وزیر جوان و زبده و انقلابی را امتحان کرد، و پس از مدتی، یا تجربه کسب می نمایند و پیچ و خم کار ها دست آنان می آید و مسائل حل می گردد. اگر هم نتوانستند مثل اب خوردن می توان او را تغییر داد و یک امید کاذب و سراب دیگر به روی مردم گگردد. حداقل از حالا کمتر دچار مشکل خواهند شد.

وی همچنین می آورد: با احیای نهاد نخست وزیری، حوصله مردم هم از این فرآیند های پرهزینه و بی ثمر و البته پر سر و صدا، دیگر سر نمی رود. بعلاوه پس از 40 سال باید پیشرفتی نموده باشیم و خلاصه ببینیم که اصلا انتخابات به معنای غربی ضروری است یا خیر؟ در اسلام هست؟ این روز ها برخی از دانشمندان جدید و حاضر در ساختار قدرت فرصت پیدا نموده اند تا چنین پرسش هایی را جهت برطرف چنین شکاف هایی برای اولین بار طرح نمایند.

عبدی پیشنهاد احیای نهاد نخست وزیری را با توجه به ساخت دوگانه قدرت می دهد در شرایطی که رکن اسلامیت بنای فشار بر رکن جمهوریت را برمی دارد و آن را به تحدید وا می دارد.

اما این نخستین بار نیست که چنین پیشنهادی مطرح می گردد. سال 90 بود که رهبر انقلاب در سخنرانی با اشاره به ظرفیت های قانونی اساسی جمهوری اسلامی گفتند: امروز نظام ما نظام ریاستی است؛ یعنی مردم با رای مستقیم خودشان رئیس جمهور را انتخاب می نمایند؛ تا الان هم شیوه بسیار خوب و تجربه شده ای است. اگر یک روز در آینده های دور یا نزدیک - که احتمالا در آینده های نزدیک، چنین چیزی پیش نمی آید - احساس بگردد که به جای نظام ریاستی مثلا نظام پارلمانی مطلوب است - مثل اینکه در برخی از کشور های جهان معمول است - هیچ اشکالی ندارد.

هر چند رهبری در ملاقات با دانشجویان در خرداد 98 مسائل نظام پارلمانی را برای کشور بیش از مسائل نظام ریاستی دانستند، اما در سال های اخیر به ویژه در پاییز 96 نمایندگان مجلس از نظام پارلمانی و احیای نخست وزیری استقبال کردند چرا که آن را برابر با افزایش قدرت مجلس می دانستند. در این میان علی لاریجانی با دفاع صریح از تبدیل نظام ریاستی کشور به نظم پارلمانی، حرکت از نظام ریاستی به سوی نظام پارلمانی را منظم تر شدن ساختار کشور دانست. او نظام پارلمانی را ضد دیکتاتوری خواند و انتخاب رئیس جمهور از طریق نخبگان منتخب مردم را تحت نظر دریافت رئیس جمهور توسط نمایندگان مردم مطرح نمود.

ولی محمد هاشمی حقوقدان و نویسنده کتاب حقوق اساسی در این باره در مصاحبه با وبلاگ اخبار تصویری گفت: ما تجربه نخست وزیری را داشتیم. اختیارات نخست وزیر بیشتر از رئیس جمهور بود و برای همین قانون اساسی را عوض کردند و نخست وزیری را حذف کردند.

او این مسئله را بیشتر از آن که حقوقی بداند یک مسئله سیاسی برشمرد و توضیح داد: مسئله قدرت است. صحبت از اختیارات است. در شرایط فعلی اختیارات در دستان رئیس جمهور متمرکز شده است یعنی اختیارات از نخست وزیر گرفته شد و به رئیس جمهور داده شد.

وی اضافه نمود: کسانی که ایده نظام پارلمانی را می دهند دنبال قدرت هستند. او همچنین افزایش اختلافات را از وجوه منفی احیای نخست وزیری برشمرد.

ادامه وضع موجود تبخیر سرمایه های این کشور است

اما عباس عبدی در این باره در مصاحبه با وبلاگ اخبار تصویری اظهار کرد: نه نهاد ریاست جمهوری نه نهاد نخست وزیری با شرایط کلی قانون اساسی و عملکرد عمومی سیاست در ایران سازگاری ندارند. نهاد نخست وزیری نیازمند یک نظام حزبی قدرتمند است که در ایران وجود ندارد و اجازه شکل گیری به آن داده نمی گردد. نهاد ریاست جمهوری نیز نیازمند حدی از ساختار حزبی و نیز تلازم جدی میان قدرت و مسئولیت است که آن هم در ایران نیست.

وی اضافه نمود: اما این که این پیشنهاد به نفع اصولگرایان است یا نه؛ اصلا ممکلت در خطر است. اصولگرا، اصلاح طلب و ... اهمیتی در موضوع ندارند و الان شرایط مملکت است که باید اصلاح گردد، چون شرایط موجود به ضرر همه است، مهم نیست که این به نفع چه جناحی است. مهم این است که با ادامه وضع موجود در حال آب شدن و سپس تبخیر سرمایه های این کشور هستیم. جلوگیری از این زیان به سود همه است.

نظام پارلمانی به سود اقلیت است

داریوش قنبری نیز در مصاحبه با وبلاگ اخبار تصویری در این باره گفت: احیای نهاد نخست وزیری مستلزم تغییر در قانون اساسی است و همانطوری که بحث احیای این نهاد مطرح می گردد باید مانند سال 68 بحث بازنگری در قانون اساسی نیز پی گرفته گردد و نظام به پارلمانی تغییر کند و نخست وزیر به عنوان رئیس دولت مطرح گردد.

وی اضافه نمود: نظام پارلمانی مزایای و معایب خاص خود را دارد. عیب نظام پارلمانی این است که رئیس دولت با رای مستقیم مردم انتخاب نمی گردد، اما حسنش این است که در نظام پارلمانی انتخابات تناسبی است و هر جریان سیاسی متناسب با وزن خودش می تواند در مجلس کرسی داشته باشد و حتی اقلیت هم می تواند نقشی در مجلس ایفا نماید.

قنبری اضافه نمود: همچنین در نظام پارلمانی انتخابات حزبی می گردد و هر حزبی متناسب با وزن خودش در انتخابات رای می گیرد. نمونه کامل نظام پارلمانی، انگلیس و نمونه نظام ریاستی آمریکا است. ما در شرایط فعلی نه ریاستی کامل و نه پارلمانی کامل هستیم. نظام مختلطی هستیم که ویژگی های نظام ریاستی و پارلمانی را داریم. وقتی به انتخابات ریاست جمهوری می رسیم شبیه نظام ریاستی هستیم، اما خیلی از اختیارات نظام ریاستی از جمله حق وتوی مصوبات مجلس را رئیس دولت ندارد.

او تاکید نمود: رژیم های پارلمانی سازوکار هایی دارند مانند مسئولیت مشترک وزرا در قبال رئیس دولت و نمایندگان مجلس. این ویژگی در نظام پارلمانی ما وجود دارد وزرا در مقابل رئیس دولت و مجلس مسئول و جوابگو هستند. سوال از وزرا، استیضاح آن ها و رای اعتماد به وزرا مکانیسم های نظام پارلمانی است که این مکانیسم ها در کشور ما هم وجود دارد. کشور ما از بسیاری از جهات شبیه نظام پارلمانی است و تنها تفاوت نحوه انتخاب رئیس دولت است که شبیه نظام ریاستی است.

وی اعلام کرد: اگر نظام پارلمانی به معنی واقعی مد نظر است بایستی انتخابات به سمت حزبی شدن برود و روش انتخاب احزاب اساسا تناسبی باشد و هر حزبی به تناسب آرا صاحب کرسی های مجلس بگردد. به همین دلیل باید نظام انتخاباتی از حالت 20 درصد فعلی خارج گردد. در حال حاضر فردی با بیست درصد رای مردمی که پای صندوق بیایند نماینده می گردد. این با تعریف اکثریت مغایر است. اکثریت یعنی بیش از نصف انتخاب نمایندگان.

او اضافه نمود: در نظام فعلی، بخش های زیادی از مردم و افکار نمی توانند نماینده داشته باشند، اما وقتی به سبک نظام پارلمانی انتخابات تناسبی باشد و کرسی های نمایندگی به تناسب آرا تقسیم گردد جامعه احساس می نماید رایش موثر است مشارکت بیشتر معنا پیدا می نماید و افزایش می یابد و معادله به نفع یک جریان نخواهد بود. البته اگر بحث توجه به معیار های قانونی در انتخاب افراد مورد توجه قرار بگیرد انتخاب صلاحیت افراد بر اساس گرایش سیاسی آن ها صورت نمی گیرد و اگر مسئله ای در این زمینه هم هست باید اصلاح گردد.

منبع: فرارو

به "احیای نخست وزیری به نفع کشور است؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "احیای نخست وزیری به نفع کشور است؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید